#KWIBUKA29: KU RWIBUTSO RWA JENOSIDE RWA MVUZO HASHYINGUWE MU CYUBAHIRO IMIBIRI ITATU Y’ABAZIZE JENOSIDE YAKOREWE ABATUTSI

Mu gusoza icyumweru cy’icyunamo cyo Kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994, imibiri itatu yabonetse mu mirenge itandukanye y’Akarere ka Rulindo yashyinguwe mu cyubahiro mu Rwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Mvuzo, ruherereye mu Murenge wa Murambi. Imibiri yashyinguwe mu cyubahiro ni iya Mwitirehe Clotilde wari ufite imyaka 18, Nsengiyumva wari ufite imyaka 38 na Mukarugira Esperance wari ufite imyaka 33.

Uwo muhango witabiriwe n'Abayobozi batandukanye, barimo Guverineri w'Intara y'Amajyaruguru, Madamu Nyirarugero Dancille, ari na we wari Umushyitsi Mukuru, abagize Inama y'Umutekano itaguye y'iyi Ntara, Ubuyobozi bw'Akarere ka Rulindo, abahagarariye IBUKA na AVEGA mu Karere, inshuti zitandukanye z'Akarere ka Rulindo n'abaturage baturutse hirya no hino muri ako karere.

Ubutumwa Guverineri w'Intara y'Amajyaruguru yagejeje ku bitabiriye uwo muhango, bwibanze ku gufata mu mugongo no kwihanganisha Abacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe Abatutsi bo mu Karere ka Rulindo, ari na ko abasaba kudaheranwa n'agahinda ahubwo bagaharanira gukomeza kwiyubaka no kubaho neza.

Guverineri w'Intara y'Amajyaruguru yakomeje ashimira Ingabo zari iza RPA, zari ziyobowe na Nyakubahwa Perezida wa Repubulika, Paul Kagame, zahagaritse Jenoside, zikarokora Abatutsi bicwaga kandi zigasubiza Abanyarwanda ubuzima. Yashimiye kandi abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi ubutwari bagize bwo kwihangana no gutanga imbabazi ku babahemukiye ndetse n'uruhare bagira mu kubaka no gushyigikira ubumwe bw'Abanyarwanda.

Guverineri w'Intara y'Amajyaruguru yahamagariye abaturage b'iyi Ntara gukomeza kuba hafi Abacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe Abatutsi, kubahumuriza no kubarinda icyakongera kubahungabanya. Yasabye kandi abaturage gukumira no kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside no kwirinda icyo ari cyo cyose cyakoma mu nkokora ubumwe bw'Abanyarwanda.

Yasabye na none ababyeyi kwigisha abakiri bato amateka nyakuri ya Jenoside yakorewe Abatutsi no kubatoza gukura bakundana kandi bakunda Igihugu.

Guverineri w'Intara y'Amajyaruguru yanagarutse ku rubyiruko, aho yarusabye gufata iya mbere mu kwamagana no kuvuguruza abahakana n'abapfobya Jenoside yakorewe Abatutsi, cyane cyane rwifashishije imbuga nkoranyambaga ndetse no kurinda ibyagezweho no kubyongera mu bwinshi no mu bwiza.

Mu gusoza ijambo rye, Guverineri w'Intara y'Amajyaruguru yijeje Abacitse ku icumu rya Jenoside yakorewe Abatutsi bo mu Karere ka Rulindo no muri iyi Ntara muri rusange, ko Leta y'u Rwanda izakomeza kubaba hafi no gushaka ibisubizo by'ibibazo bahura na byo bituruka ku ngaruka za Jenoside yakorewe Abatutsi.

Mu ijambo rye, Perezida wa IBUKA mu Karere ka Rulindo, Madamu Murebwayire Alphonsine, yagaragaje uburyo Abatutsi bo muri ako gace batotejwe ndetse bakicwa mu myaka yabanjirije Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994, cyane cyane mu cyahoze ari Komini Mbogo, aho muri ako gace ari hamwe mu hageragerejwe Jenoside yakorewe Abatutsi.

Madamu Murebwayire yashimiye Nyakubahwa Perezida wa Repubulika, Paul Kagame n'Ingabo zahoze ari iza RPA, kuba zararokoye Abatutsi bicwaga no kuba barabashubije ubuzima. Yashimiye kandi Ubuyobozi bw'Intara y'Amajyaruguru n'ubw'Akarere ka Rulindo uburyo bahora hafi abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu rugendo rwo kwiyubaka.

Mu buhamya yagejeje ku bitabiriye uwo muhango, Ncogoza Jean de Dieu warokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, yagaragaje inzira y'umusaraba yanyuzemo mu gihe cya Jenoside, aho yishwe n'interahamwe inshuro zirenze imwe, ariko Imana ikamukomeraho akaza kurokoka abikesha Ingabo zari iza FPR Inkotanyi. Yongeyeho kandi ko nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi ataheranywe n'agahinda ahubwo yatangiye kandi akomeje urugamba rwo kwiyubaka no kwiteza imbere.

Harelimana Jean Claude wavuze mu izina ry'imiryango ifite ababo bashyinguwe mu cyubahiro uyu munsi, yongeye gusaba yinginga umuntu wese uzi ahantu hakiri umubiri w'umuntu wazize Jenoside yakorewe Abatutsi utarashyingurwa, kuyatanga kugira ngo ushyingurwe mu cyubahiro.

Kugeza ubu mu Rwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Mvuzo hashyinguwe inzirakarengane zishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi ibihumbi 6,706.